නුවර වැව රවුමේ ඇවිදිනකොට අපේ ඇස් නිතරම නතර වෙන තැනක් තමයි දළදා මාලිගාව පැත්තට වෙන්න වතුරට නෙරා ගිය ඒ ලස්සන සුදු පාට ගොඩනැගිල්ල.

ගොඩක් අය මේක දිහා බලලා "මේ මොකක්ද මේ?" කියලා හිතනවා ඇති. අද ඒක පොලීසියට අයිති පුස්තකාලයක් වුණාට, මෙතැන ඉස්සර සිද්ධ වුණේ මොකක්ද කියලා කියවලාම බලන්නකො ! 

ඒ තමා බිසෝ "උල්පැන් ගෙය". මේක ගැන ඔබ නොදන්නා අපූරු කතාව මෙන්න..

මේ ගොඩනැගිල්ල 1806 වර්ෂයේදී විතර නිර්මාණය කළේ මහනුවර අවසන් රජතුමා වන ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමා. ඒ කාලේ මේක පාවිච්චි කළේ රජ බිසෝවරුන්ගේ සහ අන්තඃපුරයේ කාන්තාවන්ගේ "පෞද්ගලික නාන තටාකය" විදිහටයි. වටපිටාවට පෙනෙන්නේ නැති වෙන්න ඉතාමත් ආරක්ෂිතව, දැඩි මුර කාවල් මැද තමයි බිසෝවරු මෙතැන දිය කෙළියේ.

අපි අද දකින තට්ටු දෙකේ පෙනුම රජ කාලේ තිබුණේ නැහැ. උඩරට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට අනුව එදා මේක තනි මහලක ගොඩනැගිල්ලක්. 1815 දී ඉංග්‍රීසීන් රට අල්ලගත්තට පස්සේ, ඔවුන්ට ඕන වුණා මේක ඔවුන්ගේ පාවිච්චියට ගන්න. අන්න ඒ කාලේ තමයි මේකට දෙවැනි තට්ටුවක් එකතු කරලා, පියස්සේ හැඩය පවා වෙනස් කරලා අද තියෙන පෙනුම ලබා දුන්නේ.

ඉංග්‍රීසීන් මේ ගොඩනැගිල්ල "United Services Library" නමින් හමුදා නිලධාරීන්ට වෙන් වුණු පුස්තකාලයක් බවට පත් කළා. දිය කෙළිමින් සිනාසෙමින් හිටපු තැනක, අන්තිමේදී හැමෝම නිශ්ශබ්දව පොත් කියවන තැනක් වුණා. හරිම අපූරු පරිවර්තනයක් නේද?

"උල්පැන්" කියන වචනය හැදිලා තියෙන්නේ "උල්පත" සහ "පැන්" (වතුර) කියන වචන වලින්. සරලවම කිව්වොත් මේක "දිය කෙළින ගෙය" එහෙමත් නැත්නම් "නාන ගෙය".

අද මේ ගොඩනැගිල්ල පුරාවිද්‍යා ස්මාරකයක් විදිහට සුරැකිව පවතිනවා. දැන් මේක පාලනය වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකා පොලීසිය මගින්. ඔවුන් තවමත් මෙහි පුස්තකාලයක් පවත්වාගෙන යනවා. හැබැයි ඉතින් අතීතයේ තිබුණු ඒ රාජකීය විභූතිය අදටත් ඒ බිත්ති අතර හැංගිලා තියෙනවා වගේ දැනෙනවා.

ඊළඟ පාර නුවර ගියපු වෙලාවක වැව රවුමේ යනකොට, මේ ගොඩනැගිල්ල දිහා නිකන්ම බලලා යන්න එපා. එදා බිසෝවරු දිය කෙළිය හැටිත්, පස්සේ කාලෙක සුදු ජාතිකයෝ මෙතැන ඉඳන් පොත් කියවපු හැටිත් පොඩ්ඩක් මවාගෙන බලන්න. අතීතය හරිම ලස්සනයි! 👀

ඔයා මේ ගොඩනැගිල්ල ඇතුළට ගිහින් තියෙනවද? නැත්නම් මේ ගැන තව මොනවා හරි විස්තර දන්නවද? Comment and Share 🙏❤️